Türkiye’de süt ürünleriyle ilgili mevzuatlara, gıda güvenliği ve tüketici bilgilendirmesi açısından sık sık güncelleme gelmektedir. Bu güncellemeler, hem üreticilerin AB standartlarına uyum sağlamasını hem de tüketicilerin daha açık bilgiye ulaşmasını amaçlıyor. Krema ve kaymak için hazırlanan tebliğ de bu yeniliklerden biri. 2003 yılında yürürlüğe giren Türk Gıda Kodeksi Krema ve Kaymak Tebliği (2003/34)’nde, 2025 yılında yeni bir tebliğle (2025/18) güncelleme oldu. Yapılan değişiklikler, ürün tanımlarından etiketleme kurallarına kadar birçok noktada etkili oldu.
Amaç ve kapsamda yeniden şekilleme oldu
Yeni tebliğin en belirgin değişikliklerinden biri, dildeki sadeleşme. “Muhafaza” ve “pazarlama” gibi ifadelerin yerine “piyasaya arz” kavramı geldi. Böylece, ürünün üretimden tüketiciye ulaştırılmasına kadar olan tüm süreç tek bir ifadeyi kapsadı. Ayrıca, eski tebliğdeki “bitkisel yağ esaslı köpük krema” ifadesi değişti. Bunun yerine, artık doğrudan ürün özellikleri arasında “süt yağı dışında hiçbir yağ kullanılamaz” kuralı açıkça yazıldı.
Tanımlarda dikkat çeken yenilikler
Tebliğdeki en kapsamlı değişiklikler tanımlar bölümünde yer aldı. “Akışkan”, “çeşni maddesi” ve “starter kültür” gibi kavramlar yeni tanımlar arasında. Krema tanımında da güncelleme oldu. Eskiden “yağsız süt içerisindeki yağca zengin emülsiyon” olarak açıklanan krema, artık “yağsız süt içinde yağ emülsiyonu formunda, akışkan süt ürünü” olarak tanımlı. Bu küçük değişiklik, aslında ürünün fiziksel yapısını daha net tarif ediyor.
Kaymak için yapılan değişiklik ise çok daha köklü. Önceden sadece süt yağı oranıyla tanımlı olan kaymak, artık üretim süreciyle tanımlı. “En az 90 ºC’de ısıl işlem ve ardından soğutma” şartı geldi, ürünün tanımı tamamen prosese bağlı oldu. Ayrıca, 2003 tebliğde yer alan “Afyon Kaymağı” ifadesi kaldırıldı. Ancak coğrafi işaretli ürünleri koruma için ayrı bir madde eklemesi oldu.
Ürün özelliklerinde genişletilmiş kurallar
Krema ve kaymak üretiminde kullanımı olan süt artık yalnızca kalite standartlarıyla değil, hayvan türüyle de sınırlı. İnek, koyun, keçi ve manda sütü açıkça yer almış durumda. Fermente kremalarda kullanımı olacak bakterilerin, ürünün raf ömrü boyunca canlı ve aktif olması da yeni kurallardan biri. Ayrıca, süt yağı dışında hiçbir hayvansal ya da bitkisel yağın kullanımının olmayacağı hükmünde netleşme oldu.
Eski düzenlemede yer alan “çırpma kremalarda süt yağı oranı” gibi bazı ayrıntılar çıkarılmış olsa da, etiketleme kuralları sayesinde tüketici yine bu bilgiye ulaşabilecek. Bunun yanında, tuz ve şeker ilavelerinin de artık daha şeffaf bir şekilde etiket üzerinde yazımı olmak zorunda.
Etiketleme ve ambalajlama daha ayrıntılı hale geldi
Yeni tebliğde etiketleme başlığı artık çok daha detaylı. Artık ürünün adı, süt yağı oranı ve çeşni maddeleri doğrudan ana görüş alanında yer almak zorunda. Ayrıca, farklı hayvan türlerine ait sütlerin karışımının olduğu ürünlerde, bu durum etikette açıkça yazacak. Ancak, bu tür ürünlerde hayvan görsellerinin kullanımı yasak olacak.
Ambalajlama konusunda da değişiklik var. Önceden genel kurallara atıf yapılırken, artık doğrudan “Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği” esas alınıyor. Bu sayede kullanılan ambalajların güvenliği daha sıkı şekilde denetlenebilecek.
Hijyen ve denetimde güncellemeler
Hijyenle ilgili düzenlemeler de yenileme oldu. Artık sadece genel bir yönetmeliğe değil, daha özel kurallara atıf yapılıyor. Mikrobiyolojik kriterlerden hayvansal gıdalar için özel hijyen kurallarına kadar birçok yönetmelik devreye girmiş durumda. Denetim ve yaptırımlara da güncelleme geldi. 2003’te iki bakanlık görevliyken, şimdi yalnızca Tarım ve Orman Bakanlığı sorumlu. Ayrıca, aykırılık durumundaki yaptırımlar ise doğrudan “Gıda ve Yem Kanunu”na bağlı oldu.
Geçiş süreci
Yeni tebliğin hemen uygulamaya girmesi beklenmiyor. İşletmelere tanınan uyum süresi 31 Aralık 2025’e kadar. Bu tarihten önce üretilmiş ürünler ise raf ömrü boyunca piyasada bulunabilecek. Böylece hem üreticilere zaman tanınmış oldu hem de mevcut ürünlerin piyasadan çekilmesi önlenmiş oldu.
Görüldüğü gibi, 2025 yılında yürürlüğe giren yeni Krema ve Kaymak Tebliği, yalnızca küçük bir dil değişikliği değil, aynı zamanda üretim, tanım ve etiketleme süreçlerini kapsayan geniş bir güncellemeyi ifade ediyor. Bu düzenlemeler, hem tüketiciye daha açık bilgi sunmayı hem de üretimde şeffaflığı artırmayı hedefliyor.
Kaynakça:
Türk Gıda Kodeksi Krema ve Kaymak Tebliği (Tebliğ No: 2025/18)
Meraklısına;
Yumurta Tebliği Güncellendi: Neler Değişti?
Bebek Formüllerinde Yeni Dönem: Grup D Proteini
Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Kılavuzu Güncellendi! Neler Değişti?
