Hamilelik dönemi, beslenmenin en kritik olduğu dönemlerden biridir. Özellikle bu süreçte annenin bağışıklık sistemi değişmektedir. Bu durum, fetüsün bazı enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale gelmesine neden olabilmektedir.
Gıda güvenliği sağlıklı beslenmenin bir parçasıdır. Bununla birlikte hamilelik sürecinde anne ve bebek sağlığını doğrudan etkileyen hayati bir unsurdur.
Hamilelikte Gıda Güvenliği Neden Bu Kadar Önemli?
Gebelik döneminde anne adaylarının bağışıklık sistemi fizyolojik olarak değişmektedir. Buna bağlı olarak vücut bazı patojenlere daha duyarlı hale gelmektedir. Örneğin hafif seyreden bir gıda enfeksiyonu gebelikte ağır seyredebilir ve bebeği etkileyebilir. Özellikle Listeria, Salmonella ve Toxoplasma gibi bazı mikroorganizmalar daha ciddi tablo oluşturabilir. Örneğin, erken doğum veya düşük riskine kadar çeşitli sonuçlara yol açabilmektedir.
Gebelikte En Sık Karşılaşılan Gıda Kaynaklı Riskler
1. Listeria monocytogenes
Hamilelikte en ciddi sonuçlara neden olabilen mikroorganizmalardan biridir. Özellikle pastörize edilmemiş süt ürünleri, yumuşak peynirler, şarküteri ürünleri ve uzun süre buzdolabında bekletilen hazır yiyeceklerde bulunmaktadır. Listeria monocytogenes buzdolabı sıcaklıklarında da çoğalabilen nadir patojenlerden biridir.
Anne için ateş, halsizlik gibi hafif belirtiler görülebilirken, fetüste çok ağır sonuçlar doğurabilmektedir.
Sonuç olarak gıdaların tazeliği ve saklama koşulları çok önemlidir.
2. Toxoplasma gondii
Az pişmiş veya çiğ et tüketimi, iyi yıkanmamış sebzeler ve kedi dışkısıyla temas toksoplazmoz riskini arttırmaktadır. Bununla birlikte ilk trimesterde fetüs için ciddi nörolojik sonuçlara yol açabilmektedir.
3. Salmonella
Çiğ veya az pişmiş yumurta, iyi pişmemiş tavuk ve çiğ yumurta içeren tatlılar risk oluşturmaktadır.
Anne adaylarında ciddi gastroenterit tablolarına neden olabilmektedir.
4. Balık ve Cıva İçeriği
Balık, içerdiği omega-3 yağ asitleri nedeniyle bulunmaz bir besindir. Ancak hamilelikte yüksek cıva içeren balık tüketimi sınırlandırılmalıdır. Ayrıca kılıç balığı ve büyük ton balıkları yüksek cıva içeriği nedeniyle daha dikkatli tüketilmelidir.
Hamilelikte Riskli Olabilecek Gıdalar
• Az pişmiş kırmızı ve beyaz et
• Çiğ süt ve çiğ sütten yapılan peynirler
• Az pişmiş yumurta, mayonez benzeri çiğ yumurta içeren yiyecekler
• Hazır paketli ve uzun süre beklemiş salatalar
• Şarküteri ürünleri
• Ayrıca yüksek cıvalı balıklar
Güvenli Tüketim İçin Pratik Öneriler
1. Soğuk Zincire Dikkat
• Buzdolabı sıcaklığı 4°C’nin altında olmalı,
• Dışarıdan aldığımız taze ürünleri kısa sürede buzdolabına yerleştirilmeliyiz,
• Et, balık ve tavuk buzdolabında çözündürülmeliyiz.
2. Yeterli Pişirme
• Etleri içi pembe kalmayacak şekilde pişirilmeliyiz,
• Tavuğu tüm yüzeyi beyazlaşana kadar pişirilmeliyiz,
• Yumurtayı tamamen katı olarak pişirmeliyiz.
3. Mutfakta Temizlik ve Hijyen
• Çiğ ve pişmiş gıdalar için ayrı kesme tahtası kullanılmalıyız,
• Ayrıca ellerimizi, yüzey ve ekipmanları sık sık temizlenmeliyiz.
4. Etiket Okuma Alışkanlığı
• Son kullanma tarihlerini kontrol edin.
• Saklama koşullarına uyun.
• Açılan paketli ürünleri hızlıca tüketin.
Hamilelik döneminde gıda güvenliği çok önemlidir. Katı yasaklardan çok, güvenilir ve bilinçli seçimler yapmayı gerektirir. Aynı şekilde taze, doğru hazırlanmış ve hijyenik koşullarda saklanan gıdalar tüketildiğinde riskler büyük ölçüde azalır.
Sonuç olarak anne adaylarının bilinçli yaklaşımları, hem kendi sağlıklarını hem de bebeklerinin sağlıklı gelişimini korumada etkilidir.
Meraklısına;
Kumpir ve Midyede Gıda Güvenliği Riskleri Nelerdir?
Sıcak Havalarda Gıdalar Nasıl Muhafaza Edilmeli?
KAYNAKLAR
• Bala, E., Fakılı, F.E. 2024. The Importance of Macro and Micronutrient Consumption During Pregnancy, J Health Sci Clin Res. 2024;3(3):158-173.
• Jevšnik M, Česen A, Šantić M, Ovca A. 2021.Food Safety Knowledge and Practices of Pregnant Women and Postpartum Mothers in Slovenia, Foods. 12;10(10):2412. doi: 10.3390/foods10102412.
• Tam,J. Erebara, A., Einarson, A., 2010. Food-borne illnesses during pregnancy: prevention and treatment, Canadian Family Physician, 56 (4) 341-343.
• NSW Food Authority, FOOD SAFETY DURING PREGNANCY, 2021, https://www.foodauthority.nsw.gov.au/sites/default/files/2021-07/Pregnancy_brochure_21_0.pdf
