Demir Eksikliği: Nedenleri, Belirtileri ve Çözümler
Dünyada en yaygın görülen anemi türü demir eksikliğidir. Demir, vücudumuzun büyüme ve gelişimi için hayati bir mineraldir. Çünkü yeterli ve dengeli beslenmediğimizde, halk arasında kansızlık olarak bilinen demir eksikliği anemisi ortaya çıkar.
Demir Eksikliği Nedenleri
- Hareketsiz yaşam
- Yetersiz beslenme
- Az miktarda kırmızı et tüketimi
- Yetersiz C vitamini alımı
- Çayın sık tüketimi
- Dördüncü aydan itibaren demir takviyesi almadan uzun süreli emzirme
- Yeni doğan çocuğun bir yaşına kadar taze inek sütüne başlanması
- İnek sütü tüketiminin 500 mL/gün’den fazla olması
- Vegan beslenme (Hiçbir takviye edici gıda veya zenginleştirilmiş gıda almamaktan dolayı)
Demir Eksikliği Belirtileri
- İş veya okul performansının olumsuz etkilenmesi
- Saç dökülmesi ve kaşıntı
- Baş ağrısı
- Yorgunluk ve halsizlik
- Çocuklarda kilo kaybı
- Solunum veya bağırsak enfeksiyonlarına yatkınlık
- Hamilelikte demir eksikliği nihayetinde prematüre bebek doğumuna sebep olabilir.
Hem ve Hem Olmayan Demir
1. Hem Demir:
- Emilimi %15-40 oranında, hem olmayan demire göre daha iyidir.
- Genellikle et ve balık gibi hayvansal gıdalarda bulunur.
2. Hem Olmayan Demir:
- Daha fazla bulunur ancak emilimi daha zordur ve genellikle bitkisel kaynaklarda bulunur.
- Özellikle tahıllar, baklagiller, yumurta sarısı gibi gıdalarda yer alır.
Demir Emilimini Artıran Gıdalar
- Et, balık ve kümes hayvanları
- Ispanak, brokoli, meyve ve karaciğer
- Turunçgiller (portakal, limon) de askorbik asit açısından zengindir.
Demir Emilimini Önleyen Gıdalar
- Kahve ve çay
- Baklagiller
- Çikolata
- Kalsiyum ve aşırı çinko
- Tahıllar
Yüksek Demir Alımının Etkileri
Vücutta fazla demir bulunması özellikle şu sağlık sorunlarına yol açabilir:
- Siroz
- Kardiyovasküler hastalıklar
- Tip 2 diyabet
- Kanser
- Enfeksiyon riski artışı
Eğer ki demir eksikliğinden endişe ediyorsanız, mutlaka doktorunuzla görüşmeyi unutmayın. Sağlıklı kalın!
Yazarın diğer yazılarını okumak için tıklayın
Kaynaklar
Shubham, K., Anukiruthika, T., Dutta, S., Kashyap, A. V., Moses, J. A., ve Anandharamakrishnan, C. (2020). Iron deficiency anemia: A comprehensive review on iron absorption, bioavailability and emerging food fortification approaches. Trends in Food Science & Technology, 99, 58-75.
Mantadakis, E., Chatzimichael, E., ve Zikidou, P. (2020). Iron deficiency anemia in children residing in high and low-income countries: Risk factors, prevention, diagnosis and therapy. Mediterranean journal of hematology and infectious diseases, 12(1).
Man, Y., Xu, T., Adhikari, B., Zhou, C., Wang, Y., ve Wang, B. (2022). Iron supplementation and iron-fortified foods: a review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 62(16), 4504-4525.
Ahmad, A. M. R., Ahmed, W., Iqbal, S., Javed, M., ve Rashid, S. (2021). Prebiotics and iron bioavailability? Unveiling the hidden association-A review. Trends in Food Science & Technology, 110, 584-590.
Blanco-Rojo, R., ve Vaquero, M. P. (2019). Iron bioavailability from food fortification to precision nutrition. A review. Innovative food science & emerging technologies, 51, 126-138.
