Fermantasyon, gıda üretimi ve muhafazasında kullanılan en eski biyoteknolojik yöntemlerden biridir. İlk örneklerine Mezopotamya topraklarında rastlanmıştır. Daha sonra farklı bölgelerde farklı tekniklerle uygulanmış olsa da 19. yüzyılda Louis Pasteur tarafından bilimsel olarak açıklanmıştır. Fermantasyon, gıdaların raf ömrünü uzatır ve uzun süre taze kalmasını sağlar. Ayrıca tat ve aroma üzerinde de olumlu etkiler gösterir. Bu süreç aynı zamanda gıdaların besin değerini de artırmaktadır. Yoğurt, peynir ve şarap gibi birçok gıda fermantasyon tekniğiyle üretilmektedir.
Günümüzde probiyotik gıdalara olan ilgi giderek artmakta ve fonksiyonel gıda üretimi hem ülkemizde hem de dünyada yaygınlaşmaktadır. Bu noktada kefir, probiyotik içeriği sayesinde sindirim ve genel sağlığa katkı sağlayan önemli bir fermantasyon ürünü olarak öne çıkmaktadır.
Her ne kadar kefir dendiğinde çoğu kişinin aklına süt kefiri gelse de, son yıllarda bitkisel bazlı su kefiri de giderek daha fazla ilgi görmekte ve fonksiyonel gıda çeşitliliğinin artmasını sağlamaktadır.
Su Kefiri Nedir ve Nasıl Üretilir?
Su kefiri; şekerli su veya meyve – sebze suyunun, su kefiri taneleri ile fermente edilmesi sonucu elde edilen probiyotik bir içecektir. Nitekim fermantasyonla oluşan su kefiri hafif gazlı, ferahlatıcı ve ekşi bir tada sahiptir.
Su kefiri taneleri ise laktik asit bakterileri, mayalar ve dekstran ağırlıklı polisakkarit bir yapıdan oluşan doğal ve simbiyotik kültürdür. Bu taneler, süt kefiri tanelerine göre daha küçük boyuttadır. Ayrıca jelatinimsi ve esnek bir yapıdadır. Granüllerinin rengi beyazdan sarıya doğru değişebilmektedir. Su kefiri taneleri yapay bir şekilde üretilemez. Tarihsel olarak bakıldığında, şekerli su ve kuru meyvelerin bulunduğu doğal ortamlarda mikroorganizmaların gelişimi ile oluşmuş kültürler olduğu görülmektedir. Bu kültürlerin günümüzde yine doğal koşullarda çoğaltılarak korunduğu bilinmektedir.
Su kefirinin üretimi aslında oldukça basit bir süreçtir. Ancak dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar da vardır. Bunların başında hijyen gelmektedir. Kullanılan malzemelerin temiz olması ve uygun ortam sıcaklığı fermantasyonun sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesini sağlar.
Evde Su Kefiri Yapmak Mümkün Mü?
Su kefiri ev ortamında da rahatlıkla üretilebilen bir içecektir. Genellikle incir gibi çeşitli kuru meyveler ve limon ilavesi ile evde de üretimi rahatlıkla gerçekleşebilir.
Su Kefirinin Fonksiyonel Önemi Nedir?
Su kefirinin önemi yalnızca tadı ve ferahlatıcı özelliği ile sınırlı değildir. Süt ürünleri içermediği için laktoz intoleransı olanlar, süt alerjisi yaşayanlar ve vegan bireyler rahatlıkla tüketebilmektedir. İçeriğindeki probiyotik mikroorganizmalar bağırsak sağlığını destekleyerek sindirimi kolaylaştırmakta ve bağışıklık sistemini güçlendirmektedir. Ayrıca farklı meyve ve bitkilerle tatlandırılabilmesi, istenilen ürünle kullanılması içeceği daha fonksiyonel hale getirmektedir.
Nitekim su kefiri evde kolayca üretilebilmesi, doğal ve katkısız yapısı, düşük kalori içeriği ve probiyotik zenginliği sayesinde günümüzde sıkça tercih edilen içeceklerden biri haline gelmiştir. Böylelikle hem sağlıklı beslenme alışkanlıklarını desteklemekte hem de fonksiyonel gıda çeşitliliğine önemli katkılar sunmaktadır.
Süt Kefiri ve Su Kefiri Arasındaki Farklar Nelerdir?
Süt kefiri, kefir tanelerinin fermantasyonu ile elde edilen bir içecektir. İçerdiği probiyotik mikroorganizmalar sayesinde sağlık açısından faydalıdır. Ancak süt ve süt ürünlerine alerjisi olan kişiler veya vegan/vejetaryen beslenenler süt kefirini tüketememektedir.
Su kefiri ise şekerli su veya meyve suyu kullanılarak üretilir. Bu nedenle laktoz içermez. Hem vegan bireyler hem de laktoz intoleransı nedeniyle süt ürünlerini tüketemeyen kişiler için alternatif bir içecek olarak öne çıkar.
Su kefirinin ne olduğunu ve sağlığa faydalarını daha detaylı öğrenmek isterseniz, sitemizde bulunan Su Kefiri: Probiyotikli Fermente Su başlıklı yazımıza da göz atabilirsiniz!
Ayrıca meraklısına;
Probiyotik ve Prebiyotik Arasındaki Farklar
Postbiyotik Nedir? Biyotik Dünyasının Yeni Üyesi
Adını İlk Kez Duyacağınız Fermente Gıdalar
KAYNAKLAR
Özçelik, F. 2019. Süt bazlı olmayan içecek üretiminde su kefiri kullanımı. Yüksek Lisans Tezi, Süt Teknolojisi Anabilim Dalı, Fen Bilimleri Enstitüsü Ege Üniversitesi.
Lynch, K. M., Wilkinson, S., Daenen, L. et Arendt, E. K. 2021. An update on water kefir: Microbiology, composition and production. International Journal of Food Microbiology, 345(March), 109128. https://doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2021.109128
Gökırmaklı, Ç., Şatır, G., & Güzel-Seydim, Z. B. (2024). Microbial viability and nutritional content of water kefir grains under different storage conditions. Food Science & Nutrition, 12, 4143–4150. https://doi.org/10.1002/fsn3.4074
