İnsanlık tarihinin en eski gıdalarından biri olan peynirin hikâyesi, yaklaşık 7.500 yıl öncesine kadar uzanıyor. Polonya’da (Kuyavya bölgesi) bulunan ve üzerinde yapılan kimyasal analizlerle süt ürünlerinin işlendiği belirlenen delikli seramik kaplar, insanların o dönemlerde süt pıhtısını peynir altı suyundan ayırarak peynir ürettiğine ilişkin önemli arkeolojik kanıtlar sunuyor. Başlangıçta sütün daha uzun süre saklanabilmesini sağlayan bir yöntem olarak ortaya çıkan peynir üretimi, zamanla coğrafyaların, kültürlerin ve mutfakların kendine özgü lezzetlerini ortaya çıkardı. Bugün dünyanın dört bir yanında binlerce çeşidi bulunan peynir, yalnızca bir süt ürünü değil, aynı zamanda binlerce yıllık bir gastronomi mirası.
Ancak bu köklü gıdanın üretiminden etiketlenmesine, satışından tüketiciye sunulmasına kadar pek çok aşamasını ilgilendiren önemli bir değişiklik yapıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (2026/24), 10 Kasım 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlandı. 2015 tarihli eski tebliğin yerini alan yeni düzenleme, peynir sektöründe yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Peki, yeni düzenlemeyle neler değişti?
Tost peyniri adı altında eritme peynirine kılıf dönemi bitiyor!
Yeni tebliğin tüketiciyi en yakından ilgilendiren düzenlemelerinden biri, eritme peynirlerinin etiketlenmesiyle ilgili.
Market raflarında sıklıkla karşılaştığımız, tost peyniri veya kahvaltı peyniri gibi ifadelerle satışa sunulan ürünlerde artık ürünün gerçek niteliğinin gizlenmesinin önüne geçiliyor.
Burada önemli bir ayrıntı var: Eritme peyniri üretimi yasaklanmıyor. Çünkü eritme peyniri, farklı peynirlerin ve gerektiğinde süt ürünlerinin emülsifiye edici tuzlar kullanılarak ısıl işlemden geçirilmesiyle elde edilen, kendine özgü bir peynir çeşidi.
Ancak bu ürünlerin etiketlerinde artık “eritme peyniri” ifadesinin açıkça yer alması gerekiyor. Üstelik bu ifade en az 3 milimetre punto büyüklüğünde yazılacak.
“Tost, pizza yapımında kullanılabilir” gibi ifadeler ise ürünün kullanım amacını açıklamak için kullanılabilecek. Fakat bunlar tek başına ürün adı olarak sunulamayacak. Gerçek ürün adından daha büyük puntolarla yazılamayacak.
Böylece tüketici, satın aldığı ürünün kaşar peyniri mi, eritme peyniri mi olduğunu ambalaj üzerinden daha kolay anlayabilecek.
Peynirin içinde ne var, artık daha net!
Yeni düzenleme yalnızca etiketleri değil, peynirin bileşimini de ilgilendiriyor.
Peynir üretiminde süt proteini dışındaki proteinlerin, nişasta ve nişasta bazlı ürünlerin, jelatinin, soya ürünlerinin ve süt yağı dışındaki hayvansal ve bitkisel yağların kullanılması yasaklanıyor.
Burada bir istisna bulunuyor. Çeşnili taze peynirlerde, stabilizör amacıyla ve teknolojinin izin verdiği miktarda nişasta kullanılabilecek.
Özellikle peynirde bitkisel yağ kullanımının tespitine yönelik Beta-Sitosterol kriterinin mevzuata eklenmesi de dikkat çekici. Bu kriter sayesinde süt yağı yerine mevzuata aykırı bitkisel yağ kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesi kolaylaşacak.
Kısacası, peynirin içeriği konusunda denetimlerin daha güçlü bir analitik zemine kavuşması hedefleniyor.
Artık her peynir köy peyniri değil!
Ambalajların üzerinde tüketicinin ilgisini çekmek için kullanılan bazı ifadeler de yeni düzenlemenin kapsamına girdi.
“Köy peyniri”, “doğal peynir”, “geleneksel peynir” ve “çiftlik peyniri” gibi nitelemeler artık peynir etiketlerinde kullanılamayacak.
Çünkü bir ürünün köyde üretilmesi, çiftlikten gelmesi veya doğal olarak nitelendirilmesi, tek başına ürünün mevzuata uygunluğunu ve kalitesini kanıtlamıyor.
Tüketiciye sunulan ürünün gerçek niteliği, üretim yöntemi ve bileşimi üzerinden tanımlanmalı.
Yeni düzenleme bu açıdan, pazarlama dili ile gıdanın gerçek kimliği arasındaki çizgiyi belirginleştiriyor.
Peynirde çeşniye de sınır geldi!
Farklı lezzetlerle hazırlanan peynirlerde kullanılan çeşni maddelerine ilişkin kurallar da yeniden düzenlendi.
Çeşnili peynirlerde kullanılabilecek toplam çeşni oranı yüzde 6 ile sınırlandırılmıştır. Ancak çeşnili taze peynirlerde bu oran yüzde 15 olarak belirlendi.
Ayrıca fıstık ve fındık ezmesi, ay çekirdeği ve mısır gibi bazı ürünler artık çeşni maddesi olarak kullanılamayacak.
Şeker kullanılan çeşnili taze peynirlerde ise ilave şeker oranının etikette belirtilmesi gerekecek.
Çiğ sütten üretilen peynirlerde dört ay şartı
Gıda güvenliği açısından önemli değişikliklerden biri de çiğ sütle üretilen peynirleri ilgilendiriyor.
Çiğ sütten veya termizasyon uygulanmış sütten üretilen, telemesi haşlanmamış peynirlerin en az dört ay olgunlaştırılmadan piyasaya arz edilmesine izin verilmeyecek.
Olgunlaştırılmadan piyasaya sunulacak peynirlerde ise çiğ sütün en az pastörizasyon normlarında ısıl işlemden geçirilmesi gerekecek.
Bu düzenleme, özellikle çiğ süt kaynaklı mikrobiyolojik risklerin kontrol altına alınması bakımından önem taşıyor.
Etikette peynirin üretim tarihi de yazacak!
Yeni tebliğle birlikte peynir etiketlerinde yağlılık sınıfı ve olgunlaşma durumunun ürün adıyla birlikte belirtilmesi zorunlu hale geliyor.
Olgunlaştırılarak piyasaya arz edilen peynirlerde üretim tarihi gün, ay ve yıl şeklinde yer alacak. Ayrıca olgunlaştırma süresinin de etikette belirtilmesi gerekecek.
Kaşar peynirinde “eski” ifadesinin kullanılabilmesi için ise en az 120 gün olgunlaştırılmış olması şartı getirildi.
Farklı hayvan türlerinden elde edilen sütlerin karıştırılmasıyla üretilen peynirlerde, kullanılan süt türleri miktarlarına göre çoktan aza doğru sıralanacak.
Böylece tüketici yalnızca peynirin çeşidini değil, hangi sütlerden üretildiğini ve ne kadar olgunlaştırıldığını da öğrenebilecek.
Dökme eritme peyniri satışı sona eriyor!
Yeni düzenlemeyle eritme peynirlerinin dökme olarak satışına izin verilmeyecek. Bu ürünler ambalajlı ve etiketli şekilde tüketiciye sunulacak.
Ayrıca telemenin doğrudan tüketiciye satışı da yasak olacak.
Peynirlerin muhafazası, taşınması ve piyasaya arzı sırasında 10 °C’nin altındaki sıcaklıklarda tutulması zorunlu hale geliyor. Tebliğde çökelek ve taze peynir tanımlarının da açıkça yer alması, ürün gruplarının mevzuat kapsamındaki tanımlanmasını kolaylaştıracak.
Üreticilere 30 Nisan 2027’ye kadar süre
Yeni düzenlemeyle birlikte işletmelerin üretim, ambalajlama ve etiketleme süreçlerini yeniden gözden geçirmesi gerekecek.
Mevcut gıda işletmecilerinin yeni hükümlere uyum sağlamaları için 30 Nisan 2027 tarihine kadar süresi var.
Bu tarihten önce piyasaya arz edilen ürünler raf ömrü sonuna kadar satışta kalabilecek. Ancak yeni düzenlemeye uygun olmayan dilimlenebilir eritme peynirleri 30 Nisan 2027’den sonra piyasada bulundurulamayacak.
Sonuç: Peynirin adı da içeriği de kendisi gibi olmalı!
Gıda etiketleri, tüketici ile üretici arasındaki en önemli bilgi köprülerinden biridir. Bu köprünün sağlam olması için ürünün adıyla içeriğinin birbirini karşılaması gerekir.
Bir ürün eritme peyniri ise tüketici bunu bilmeli. Kaşar peyniri alıyorsa karşısında gerçekten kaşar peyniri bulmalı. Bir peynirin üzerinde köy, doğal veya geleneksel gibi ifadelerin bulunması, onun kalitesine ilişkin tek başına bir güvence oluşturmamalı.
Yeni Peynir Tebliği’nin en önemli kazanımı da burada yatıyor. Ürünün pazarlama diliyle değil, gerçek kimliğiyle tüketiciye sunulmasını sağlamak.
Unutmayalım! Gıdada güven, yalnızca üretim aşamasında değil, tüketicinin satın aldığı ürünün ne olduğunu bilmesiyle de başlar.
Çünkü peynirin adı başka, kendi başka olmamalı.
Meraklısına;
Hellim Peyniri Neden Erimez? Üretimden Raflara Hellimin Hikayesi
Yenilebilir Kaplama ile Taze Peynir Muhafazası
Türkiye’nin Coğrafi İşaretli Bazı Peynir Lezzetleri
Kaynakça
Tarım ve Orman Bakanlığı. (2026, 10 Kasım). Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2026/24). T.C. Resmi Gazete (Sayı: 33426). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/11/20261110-7.htm.


