Yumurta etiketlerinde yer alan “Hakiki Yumurta”, “Köy Yumurtası”, “Doğal Yumurta” ve “En Doğal Tavuk Yumurtası” gibi ifadeler tüketiciyi yanıltabilmekte ve haksız rekabete yol açabilmektedir. Bu nedenle, 24 Kasım 2017 tarihinde Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği’nde yapılan değişiklikle “Yetiştirme Metodu Kodu” nun işletme ve kümes numarasıyla birlikte yumurta kabuğuna damgalanması zorunlu hale getirilmiştir. Gıda işletmecilerinin Tebliğ hükümlerine uyum sağlaması tüketicilerin daha güvenilir ürünler tüketmesini sağlayacaktır.
Yetiştirme Metodu Kodları
İlgili tebliğ kapsamında yumurta kabukları üzerine, işletme ve kümes numarasından önce ilk olarak yetiştirme metodu kodu damgalanmaktadır.
Yumurta yetiştiriciliği dört gurup altında toplanmaktadır ve yumurta üzerine damgalanan yetiştirme metodu kodları şu şekildedir:
| Kod | Yetiştirme Metodu | Anlamı |
| 0 | Organik Yetiştiricilik | Tavukların organik yemle beslendiği, açık alanda dolaşım imkanına sahip olduğu ve organik yemin kullanıldığı üretim şeklidir. |
| 1 | Serbest Gezen (Free Range) | Tavukların kümeste kafessiz olarak yaşadığı ve günün belirli zamanlarında dışarıda, açık alanda dolaşım imkanına sahip olduğu yetiştiricilik şeklidir. (Gezen Tavuk Yumurtası) |
| 2 | Kümeste Kafessiz Yetiştiricilik | Tavukların geniş kümes veya kapalı alanlarda kafessiz olarak serbestçe hareket edebildiği, ancak dışarıya (açık dolaşıma) erişiminin olmadığı yetiştiricilik şeklidir. (Kapalı ortamda serbest dolaşan tavuk) |
| 3 | Kafesli Yetiştiricilik | Tavukların hareket alanlarının kısıtlı olduğu kafeslerde yetiştirildiği yoğun üretim şeklidir. Türkiye’de en yaygın üretim türüdür. |
Üretim Yerini ve İşletmeyi Gösteren Kodlar
İlk rakamdan sonra gelen harf ve rakam dizisi yumurtanın hangi ülkede, hangi şehirde ve hangi işletmede üretildiğini gösterir.
Ülke Kodu: Yetiştirme metodunu takiben gelen iki harfli koddur. Türkiye’de üretilen yumurtalarda “TR” yazar. Bu kodun farklı olması üretim ülkesinin değiştiğini gösterir. Örneğin “FR” kodu yumurtanın Fransa’da üretildiğini gösterir.
İl Trafik Kodu: Ülke kodundan sonra gelen iki haneli koddur. Yumurtanın üretildiği şehrin trafik plaka numarasını gösterir. Örneğin “06” kodu yumurtanın Ankara’da üretildiğini; “34” kodu ise yumurtanın İstanbul’da üretildiğini belirtir.
İşletme ve Kümes Numarası: Kodun kalan kısmında yer alan harf ve rakamlar yumurtanın üretildiği işletmeye ve kümesin kendisine ait benzersiz numaralardır. Bu kodlar olası bir sorun durumunda yumurtanın kaynağına kadar izlenebilmesini sağlar.
Kalite Sınıfı: İnsan tüketimine sunulan yumurtalar “A sınıfı yumurta” olarak adlandırılır. “B sınıfı yumurtalar” ise işlenmeye uygun yumurtalardır.
Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği’ne göre: (Tebliğ No: 2014/55)
İfade Değişikliği: Yapılan son düzenlemelerle, yumurta israfını önlemek amacıyla raf ömrü için kullanılan “Son Tüketim Tarihi” ibaresi, Avrupa Birliği’ndeki uygulamaya benzer şekilde “Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT)” olarak değiştirilmiştir.
En Fazla Süre: “Tüketiciye sunulan A sınıfı yumurtanın Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT), yumurtlama tarihinden itibaren 28 günden fazla olamaz. Yumurtanın tüketiciye ulaştırılması da yumurtlama tarihinden itibaren 28 gün içinde gerçekleştirilir.”
Yumurtanın Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi Geçerse Ne Olur?
Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi’nden Sonra: TETT, ürünün en iyi kalitede olacağı süreyi belirtir. Bu tarihten sonra yumurtanın tazeliği azalabilir; beyaz kısmı daha akışkan hale gelebilir ve hava boşluğu genişleyebilir.
Kesinlikle Tüketilmemesi Gereken Durumlar: TETT geçtikten sonra yumurtada kötü koku, renk değişimi veya belirgin bir bozulma belirtisi varsa kesinlikle tüketilmemelidir!
Ayrıca İzleyebilirsiniz;
Meraklısına;
Muhafaza Koşulları Yumurta Kalitesini Nasıl Etkiler?
Yumurta Tebliği Güncellendi: Neler Değişti?
KAYNAKLAR
Tarım ve Orman Bakanlığı Artvin İl Müdürlüğü. (2018, 18 Nisan). Yumurtanın üzerindeki kodlar ne anlama geliyor? Erişim adresi: https://artvin.tarimorman.gov.tr/Haber/473/Yumurtanin-Uzerindeki-Kodlar-Ne-Anlama-Geliyor. Erişim tarihi: 18 Ekim 2025.
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü. (2025, 21 Mart). Yumurta kabuğu üzerinde hangi bilgiler yer alıyor? Bu bilgiler neyi ifade ediyor? Erişim adresi: https://guvenilirgida.tarimorman.gov.tr/Haber/Detay/15056. Erişim tarihi: 18 Ekim 2025.
Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete. Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği (Tebliğ No: 2014/55) ve değişiklikler [Mevzuat No. 20319]. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20319&MevzuatTertip=5&MevzuatTur=9. Erişim tarihi: 18 Ekim 2025.
