Ambalajlı gıdalarda tüketicilerin besin tercihini kolaylaştırmayı amaçlayan “Beslenme Skoru” dönemi başladı. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü internet sitesinde beslenme skorunu hesaplayan dijital bir altyapıyı erişime açtı. Nitekim bu çalışmayla tüketicilerin gıda ürünü seçerken etiketini doğru okuma ve içeriği hakkında farkındalığını artırarak daha sağlık seçimler yapması hedeflenmektedir. Ancak bu yeni sürecin etikette yer almaya başlangıç ve zorunlu uygulamaya geçiş tarihi ise henüz netleşmemiştir.
Beslenme Skoru Nedir? Harfler ve Renkler Neyi İfade Eder?
Gıda ürünün genel besin profili hakkında bilgi verir. Bu profil aşağıdaki gibi beş farklı harf ve renge ayrılarak A’dan E’ye ve yeşilden kırmızıya kadar değişir. Nitekim ambalajın önünde yer alan bir besleme etiketlemesidir.
A – Koyu yeşil – Besin kalitesi en yüksek
B – Açık yeşil – Besin kalitesi yüksek
C – Sarı – Besin kalitesi orta
D- Açık turuncu – Besin kalitesi düşük
E – Koyu turuncu (Kırmızı) – Besin kalitesi en düşük
A skoru gıda ürününün besin içeriği açısından daha avantajlı olduğunu gösterir. Bu skor E’ye doğru gittikçe dezavantajlı duruma dönüşür. E’de ise gıdanın enerji, şeker, doymuş yağ ve/veya tuz gibi bileşenleri daha yüksek miktarda içerebileceği anlamına gelmektedir. Bu skor birçok Avrupa ülkesinde kullanılmaktadır.
Avantajları;
- Beslenme skorunun gıda ambalajının ön yüzünde yer alması ürünün beslenme açısından hangi sınıfta olduğuna yardımcı olur. Böylece besin kalitesi hakkında hızlı bilgi verir.
- Beslenme ve etiket okuryazarlığına katkı sağlar.
- Aynı kategorideki gıda ürünlerini kolayca kıyaslayıp tercih etmeyi sağlar.
- Dahası sağlıklı gıda tercihlerine yönelik farkındalığı artırmayı destekler.
Hesaplaması
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün sitelerindeki dijital araç, bir gıdanın 100 g veya 100 ml üzerinden besin değerleri girildiğinde Beslenme Skoru‘nu oluşturmaktadır. Hesaplamada kategoriler; katı gıda, içecek, yağ/kuruyemiş ve kırmızı et olarak ayrılmıştır. Ayrıca hesaplamaya besin değerinin yanı sıra tatlandırıcı ve nişasta bazlı şeker içeriği gibi bileşenler de dahil edilmektedir.
Ürünün içeriğindeki olumlu bileşenler (lif, protein, meyve, sebze ve kuru baklagil oranları) puanı artırır. Ancak sağlık açısından sınırlandırılması gereken bileşenler (enerji, doymuş yağ, şeker, tuz, nişasta bazlı şekerler ve katkı maddeleri) ise puanı düşürür. Nişasta bazlı şekerlere 4 olumsuz puan eklenirken, gıda katkı maddelerinde ise sınıf düşürme uygulanır. Bu hesaplama sonunda ürünün beslenme niteliğine karşılık gelen harf ve renk belirlenir.
Beslenme Skoru Hesaplama
Örnek olarak aşağıda katı bir gıda ürününün besin değerlerinin ve içindekilerinin girilmesiyle beslenme skoru hesaplanmıştır.
Kim Denetleyecek?
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün altyapısıyla skor hesaplanmaktadır. Ambalajdaki skor ve etiket bilgilerinin denetimini ise Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yürütmesi beklenmektedir.
Sonuç
Market raflarında yer alması beklenen bu skor, tüketicilere daha bilinçli bir alışveriş deneyimi sunacaktır. Beraberinde gıda sektöründe de daha sağlıklı ürün formülasyonlarının önünü açması öngürülebilir. Ancak bu skor ürünün besin profilini verse de, kişinin günlük toplam kalori ihtiyacını veya kişisel beslenme gereksinimlerini tek başına karşılamada yetersizdir. Böylelikle dengeli beslenmenin bir parçası olarak değerlendirilmelidir. Son olarak A harfi alan bir ürün tamamen sağlıklı ve tüketiminde sınır yoktur gibi anlaşılmamalıdır. Aksine E harfi için de kesinlikle tüketilmemeli değildir.
Kaynaklar
Gıda Bülteni. (2026). Marketteki gıdalarda Beslenme Skoru dönemi: Sağlıklı gıdaya A, sağlıksız gıdaya E harfi, https://www.gidabulteni.com/gida/marketteki-gidalarda-beslenme-skoru-donemi-saglikli-gidaya-a-sagliksiz-gidaya-e-harfi/3852. Erişim Tarihi: 03.04.2026.
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (2026). Beslenme Skoru, https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/beslenme-skoru.html. Erişim Tarihi: 03.09.2026.
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB). (2026). Sağlıklı Seçimler, Sağlıklı Nesiller: Ambalaj Önü Beslenme Etiketleme Sistemi (Beslenme Skoru, https://tuhke.tuseb.gov.tr/haberler/saglikli-secimler-saglikli-nesiller-ambalaj-onu-beslenme-etiketleme-sistemi-beslenme-skoru-20260903. Erişim Tarihi: 03.09.2026.
Meraklısına;
Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nda Neler Güncellendi?
Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Kılavuzu Güncellendi! Neler Değişti?
