Ambalaj sektörü, yıllar geçse de eskimeyen, kendi içinde yeni alanlar ve kategoriler olan bir sektör. Sürdürülebilirlik, Döngüsel Ekonomi, Yaşam Döngüsü gibi kategorilerin ortaya çıkmasıyla artık yetenekli insan gücüne ihtiyaç duyulmaktadır. Bunlar da ihtiyaç analizinin en üstünde olmaya başlamıştır. Bu insan gücünün bedensel olmasa da zihinsel tarafı için bir mühendisin bakış açısı, sayısal ve sözel düşünce dünyasını bir araya getirerek çözümlere gidebilme yeteneği ve süreçlere yön verme yetisi ambalaj sektörünü ayakta tutan dinamiklerden biri oluyor.
Gıda Mühendisleri ambalaj sektörünün en önemli mühendislik disiplinlerinden biri olarak ambalaj sektöründe yer buluyor. Hatta bazen yerin sahibi süreçlerin merkezinde yer alan kişiler oluyor. Öyle ki Gıda Mühendisi bir kişi artık sadece bir gıda firmasının üretim, kalite, ARGE gibi ana süreçlerinin en etkili takım oyuncusu olmuyor. Bunun yanında, “paketleme ve ambalaj yönetimi” yapan hem ambalaj üreticisi hem de kullanıcısı firmaların aranan mühendisleri arasında. Peki, bir gıda mühendisi ambalaj sektöründe kendine nasıl yer bulur? Ben ambalajı yalnızca ürünü tanımlayan bir malzeme olarak değil, “5G Yaklaşımı” ile “Güvenlik, Geri Dönüşüm, Görsellik, Gereklilik ve Güvenilirlik” ekseninde değerlendiren stratejik bir sistem olarak görüyorum. Bu sebeple gelin bir gıda mühendisinin ambalaj sektöründeki önemini ambalajın “5G Yaklaşımı” üzerinden kısaca derleyelim:
1. Güvenlik
Gıda Mühendisleri paketlenen ürün ne olursa olsun, son tüketiciye/kullanıcıya ulaşması noktasında ambalajla ürünü güvenli tutmak zorundadır. Örneğin, marketten satın alınan bir cips paketinin cipslerin yağ, nem, tat gibi özelliklerini raf ömrü boyunca koruması için gereken bariyer değerleri ve malzeme yapısı hakkında bilgi sahibidir. Böylece buna göre de ambalaja yön verir.
2. Geri Dönüşüm
Gıda Mühendisleri ambalajın olduğu her alanda (ister ambalajı üretsin ister kullansın) artık çevresel seçiminin değerlendirmesiyle ambalajın geri dönüştürülebilmesi için çalışan mühendislerdir. Örneğin, meyve suyu paketlemesinde kullanılacak olan ambalajın metal, cam veya esnek ambalaj olmasını seçer. Bunun yanında, bu tür ambalajların birbiriyle “çevresel etki değerlendirme” karşılaştırması yapılabilir. Geri dönüşüm kolaylığı anlamında kıyas yapabilecek durumdadır.
3. Görsellik
Gıda Mühendisleri ambalajın ilk göze çarpan noktası olan “TASARIM” veya “GÖRSELLİK” noktasında da ambalaj tasarımının pazarlama ve tüketici davranışı üzerindeki etkisi ve ortaya çıkardığı harmoni noktasında söz sahibidir. Sözünü söyleyebilecek cesarete sahiptir.
4. Gereklilik
Gıda Mühendisleri nasıl ki bir gıda ürününün ihtiyaç duyduğu asit, tuz, şeker gibi hammadde gerekliliklerinde bilgi sahibi ise paketlenen ürünün hedef kitlesinin ihtiyaçlarında da bilgi sahibidir. Örneğin, bebek maması yapımında kullanılması için ürün kutusuna koyulan bir ölçeğin gerekli olmasını veya taşıma, depolama, sevkiyat, lojistik ihtiyaçlarını analiz ederek gerekli mekanik dayanımı sağlayacak ambalaj yapısının belirlenmesine katkı sağlar.
5. Güvenilirlik
Gıda Mühendisleri paketlenen ürünlerin bozulma, zedelenme, darbe alma gibi olumsuzluklara karşı ambalajla ürünün korunması ve tüketiciye bu güvenin verilmesi noktasında mühendislik bilgisini konuşturur.
Gıda Mühendislerinin Ambalaj Sektöründeki Serüveni
Ambalaj sektöründe başarılı bir gıda mühendisi olmasında üniversitelerde alınan kimya bağlantılı derslerin büyük katkısı vardır. Böylelikle, bariyer teknolojileri, baskı teknikleri, gıda mevzuatı, sürdürülebilirlik gibi konularda kendilerini geliştirmeleri büyük avantaj sağlayacaktır. Özellikle çevresel sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi alanlarında uzmanlaşan profesyonellerin isimlendirildiği “Yeşil Yaka” kavramı yaygınlaşmıştır. Böylelikle firmalar bugünlerde bu alanlarda donanımlı insanlara ihtiyaç duymaya başlamıştır. Bu anlamda gıda mühendisliği aranan mesleklerden biri olacaktır.
Ambalaj sektörüne adım atmanın en iyi yollarından biri şüphesiz sektörün mutfağı ambalaj üreticilerinde işe başlamaktır. Ambalajın ürünle uyumuna dair ufku yakalamaktır. Zira Türkiye’de ambalaj mühendisliği Amerika veya Avrupa’daki gibi üniversitelerde tercih edilen bir meslek dalı değildir. Sadece ambalaj adı altında seçmeli okutulan dersler kategorisindedir. Bu da işin mutfağında olmayı daha önemli hale getiriyor. Bir gıda mühendisi ambalaj sektöründe Ar-Ge’den regülasyona, teknik satıştan satın almaya, sürdürülebilirlikten üretime ve kaliteye birçok alanda çalışabilmektedir. Bu da gıda mühendisliğinin ne derece önemli bir mühendislik dalı olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
Mutfakta başlayan serüveni Hızlı Tüketim Malları (FMCG) gibi sektörlerde uzmanlıkla devam ettiren gıda mühendislerinin kariyer basamaklarında maddi ve manevi tatminkarlıklarının ise yadsınamayacak derecede iyi olduğu bir gerçektir.
Son olarak söyleyeceğim şey: günümüzde ambalaj artık “3S” (sarar, saklar, satar) kuralından evrildi. “5G Yaklaşımı’nı “Sürdürülebilirlik” ile harmanlayan stratejik bir katalizör konumuna geldi. Böylece gıda mühendisleri sahip oldukları disiplinlerarası bakış açısıyla sadece yeni malzeme yapılarının oluşturulması noktasında değillerdir. Bu malzemelerin çevre-insan-ekonomi üzerindeki etkilerini de doğru yorumlayabilen en önemli aktörlerinden biri olmaya devam edecekleri bir gerçektir.
Turgay Öğütlü Kimdir?
Turgay Öğütlü Gaziantep Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü mezunudur. Kariyerini gıda ambalajları ve ambalaj geliştirme alanında şekillendirmiş bir gıda mühendisidir. Meslek hayatı boyunca Constantia Flexibles, Huhtamaki, Yıldız Holding ve Pakmaya gibi ulusal-uluslararası şirketlerde çalışmıştır. Buralarda kalite, teknik hizmetler, ambalaj geliştirme ve proses iyileştirme alanlarında görev almıştır. Öğütlü özellikle esnek ambalajlar, sürdürülebilir ambalaj tasarımı, geri dönüşüm, gıda ambalaj teknolojileri konularında uzmanlaşmıştır. Bu anlamda sektöre yönelik eğitimler ve teknik paylaşımlar gerçekleştirmektedir. Aynı zamanda, ambalaj sektöründe bilgi paylaşımını ve mesleki dayanışmayı artırmayı amaçlayan Ambalaja Kafa Yoranlar topluluğunun kurucusudur.
http://linkedin.com/in/turgay-öğütlü-a2169498?originalSubdomain=tr
Site İçerisinde Okuyabilirsiniz:
Yapay Zeka Gıda Üretimine Girdi: Gıda Mühendisliği Nereye Gidiyor?
