Alzheimer hastalığı, hafıza, düşünme ve davranışları olumsuz etkileyen ilerleyici bir beyin hastalığıdır. Ayrıca, demans (bunama) vakalarının yaklaşık %80’ini oluşturarak demansın en yaygın nedenidir. Dünya genelinde 65 yaş ve üzeri bireylerde önde gelen ölüm nedenlerinden biri olup, günümüzde maliyeti en yüksek hastalıklardan biri olarak giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Her yıl dünya genelinde yaklaşık 10 milyon yeni vaka görülmektedir. Yazının devamında aşırı şeker tüketimi ile Alzheimer ve demans arasındaki ilişkiye değinilmiştir.
Alzheimer Hastalığı Nedir?
Alzheimer, beyinde beta-amiloid ve tau proteinlerinin birikmesiyle gelişen dejeneratif bir hastalıktır. Bu birikimler sinir hücrelerinin zarar görmesine ve zamanla ölmesine yol açar. Hastalık hafıza kaybı, demans ve günlük aktivitelerde güçlük gibi sorunlara neden olur. Öğrenme, düşünme ve hatırlama becerileri de hastalığın ilerlemesiyle giderek azalır.
Ana Belirleyicileri Nelerdir?
Fiziksel aktivite, sigara kullanımı, alkol tüketimi ve beslenme gibi yaşam tarzı faktörleri Alzheimer hastalığının gelişimini etkileme potansiyeline sahiptir. Özellikle, şeker içeren içeceklerin yüksek tüketimi bilişsel bozulma ve demans riskiyle ilişkilidir. Ancak mevcut kanıtlar kesin bir neden-sonuç ilişkisini doğrulamak için henüz yeterli değildir.
Bilimsel çalışmalardan elde edilen sonuçlar
Literatür taraması fazla şekerli içecek tüketiminin demans riskini artırabileceğini göstermektedir. Ayrıca, araştırmacılar uzun süreli çalışmalarda bu ilişkiyi katılımcılar üzerinden desteklemişlerdir. Ancak Alzheimer hastalığına ilişkin bulgular henüz kesin bir sonuç göstermemektedir.
Örneğin, araştırmacılar yaklaşık 170.000 kişiyle kapsamlı bir çalışma yürütmüştür. Bu çalışmada, yüksek şekerli içecek tüketenlerde demans riski %34 artmıştır. Buna karşılık, başka bir çalışma anlamlı bir ilişki saptamamıştır. Ayrıca, araştırmacılar yüksek şekerli içecek tüketimini düşük bilişsel performansla ilişkilendirmiştir. Yine de, Alzheimer hastalığı için kesin bir sonuca henüz ulaşılamamıştır.
Benzer şekilde, başka bir çalışma aşırı şeker tüketimini demansla ilişkili bulmuştur. Bu nedenle, fazla şeker tüketiminin kontrolü demansı önlemede önemli olabilir. Ayrıca, bu yaklaşım halk sağlığı açısından önemli bir değer taşıyabilir.
Ana mesaj
Sonuç olarak, sık şeker tüketimi değiştirilebilir bir risk faktörüdür. Bu nedenle, şeker tüketimini azaltmak kanıtlanmış metabolik yararlar sağlayabilir. Ayrıca, tüketimini azaltmak bilişsel sağlık açısından da potansiyel faydalar sunabilir.
Kaynaklar
Chen, H., Chen, J., Cao, Y., Sun, Y., Huang, L., Ji, J. S., Voortman, T., Vernooij, M. W., Shen, J., Zheng, Y., Zong, G., & Yuan, C. (2023). Sugary beverages and genetic risk in relation to brain structure and incident dementia: A prospective cohort study. The American Journal of Clinical Nutrition, 117(4), 672–680. https://doi.org/10.1016/j.ajcnut.2023.01.015
Grubu, M. S. (2025, June 27). Alzheimer Nedir? Alzheimer Belirtileri, Evreleri ve Tedavisi. Memorial Sağlık Grubu. https://www.memorial.com.tr/hastaliklar/alzheimer-nedir-belirtileri-ve-tedavi-yontemleri-nelerdir
Jouni, N., Torabinasab, K., Amiri, S. M., Jahangir Kozehkonani, F., Talebi, S., Amiri Khosroshahi, R., Jafarian, M., Khalife, H., & Djafarian, K. (2025). The association between sugar- and artificially sweetened beverages and risk of Alzheimer’s disease: Systematic review and dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Aging & Mental Health, 29(10), 1845–1855. https://doi.org/10.1080/13607863.2025.2512215
Pase, M. P., Himali, J. J., Jacques, P. F., DeCarli, C., Satizabal, C. L., Aparicio, H., Vasan, R. S., Beiser, A. S., & Seshadri, S. (2017). Sugary beverage intake and preclinical Alzheimer’s disease in the community. Alzheimer’s & Dementia, 13(9), 955–964. https://doi.org/10.1016/j.jalz.2017.01.024
Sun, Q., Yang, Y., Wang, X., Yang, R., & Li, X. (2022). The association between sugar-sweetened beverages and cognitive function in middle-aged and older people: A meta-analysis. The Journal of Prevention of Alzheimer’s Disease, 9(2), 323–330.https://doi.org/10.14283/jpad.2021.71
World Health Organization. (2025, March 31). Dementia. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia
Zhang, S., Xiao, Y., Cheng, Y., Ma, Y., Liu, J., Li, C., & Shang, H. (2024). Associations of sugar intake, high-sugar dietary pattern, and the risk of dementia: A prospective cohort study of 210,832 participants. BMC Medicine, 22, 298.https://doi.org/10.1186/s12916-024-03525-6
Meraklısına;
Beyaz Şeker, Esmer Şeker ve Pudra Şekeri Arasındaki Farklılıklar
