Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği kılavuzunda 27 Kasım 2024 itibariyle önemli güncellemeler yaptı. Yeni Etiketleme Kılavuzu, etiketleme kuralları, alerjen bildirimleri, marka adlandırmaları ve toplu yemek işletmelerine yönelik düzenlemeler gibi birçok yenilik içeriyor. Ayrıca, “Vegan/Vejetaryen kavramları” ilk kez kılavuza girerek örneklerle desteklendi.
Kılavuzdaki Önemli Değişiklikler
1. Temel Görüş Alanı Tanımı
- “En geniş yüzeyi içeren alan” ifadesi tanıma girdi.
2. Takviye Edici Gıdalar ve Geleneksel Ürünler
- Takviye edici gıdalar ve geleneksel reçeller gibi ürünler, bazı özel hükümlerden muaf oldu.
3. Yanıltıcı Görsellerin Kullanımı Yasak
- Gıda etiketlerinde yanıltıcı görsellere yer almayacak. Örneğin:
- Çikolata benzeri ürünlerde “kokolin” ifadesi temel görüş alanında açıkça yazacak.
- Margarin etiketlerinde tereyağını çağrıştıran görseller olmayacak.
- Zeytinyağı hariç bitkisel yağlarda zeytin ve zeytin ağacı görselleri yer almayacak.
4. Aroma Kullanımına Yeni Düzenlemeler
- Bir ürünün tadını aroma vericiler sağlıyorsa, gerçek bileşen görsellerinin yerine çizimler yer alacak ve her çizimin yanında “aromalı” ifadesi yer alacak.
- Baskın tadı aroma veren ürünlerde, yanıltıcı görseller kullanılmaması gerektiği vurgulandı.
5. Süt ve Süt Ürünleri Etiketleri
- “Köy”, “ev”, “geleneksel” gibi ifadelerin yanıltıcı şekilde kullanılmasının önüne geçildi.
6. Ev Dışı Tüketim Ürünleri
- Toplu tüketim yerlerine yönelik ürün etiketlerinde “ev dışı tüketime uygundur”, “ev dışı kullanım” vb. ifadeler tüketicide farklı algıya sebep olması nedeniyle bu ifadelerin kullanımı uygun değildir. Ayrıca bu tür ürünlerde kullanıcı hedef kitlesini vurgu yapmak için “catering”, “profesyoneller için”, “pastaneler için”, “lokantalar için” vb. tüketiciyi yanıltmayan ifadeler olabilir.
7. Alkollü İçeceklerde Etiketleme
- %1,2’den fazla alkol içeren içeceklerde alkol derecesi, temel görüş alanında açıkça yer alacak.
- İkincisi, “Alkol” yerine “Alcohol” veya “Alc.” kısaltmaları kullanılabilecek.
8. Etiket Tasarımında Standartlar
- Etiket üzerindeki ifadelerin renk, stil ve yazı tipi tutarlı olacak. Örneğin:
- “ŞEKER İÇERMEZ” ve “PORTAKAL aromalı” ifadeleri farklı renk ve stilde yazılmayacak.
9. Adres ve Unvan Değişikliklerinde Etiket Kullanımı
- Gıda işletmeleri, aynı il sınırları içinde unvan veya adres değişikliği yapmaları durumunda, eski bilgileri içeren etiketleri 6 ay boyunca kullanır. Bu ürünler, raf ömrü süresince piyasada yer alır.
10. İthal Ürünlerde Etiketleme
- İthal gıda ürünlerinde, ithalatçı firmanın unvanı ve adresi belirtilmesi yeterlidir; kayıt veya onay numarası yazılması gerekmez.
11. Katkı Maddesi ve Doğal İfadeler
- Katkı maddesi eklenmeyen ürünlerde:
- “Koruyucu İçermez” veya “Renklendirici İçermez” ifadeleri yer alır.
- Ancak “Katkı Maddesi İçermez” ifadesi, yanıltıcı olacağı için yalnızca uygun durumlarda kullanımı uygundur.
- Doğal içerikler için:
- “Doğal renklendirici içerir” veya “doğal aroma verici kullanılmıştır” ifadelerine yer verilir.
- Negatif ifadelerin, örneğin “yapay renklendirici içermez”, etikette kullanımı olmayacaktır.
12. Renk Veren Maddeleri Belirtme
- Gıdaya rengini veren doğal bileşenler için “sebze/meyve ile renklendirilmiştir” gibi ifadeler olabilir.
13. Vegan ve Vejetaryen Ürün Etiketleme
- Vegan ve vejetaryen ürünlerde:
- Etiketlerde “Veganlar için uygundur” veya “hayvansal bileşen içermez” ifadeleri olabilir.
- Hayvansal ürün çağrıştıran görseller ve ifadeler yasaklanmıştır.
- Soya veya yulaf bazlı içeceklerde “süt” yerine “içecek” kullanılacaktır.
- Özellikle toplu tüketim alanlarında vegan/vejetaryen ürünlerin menülerde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
14. Süt Ürünleri ve İşlenmiş Etler
- Fermente süt ürünlerinde “%100” gibi ifadeler artık yer almayacak.
- Dondurulmuş etler, baharat veya katkı maddesi içeriyorsa, bu ürünlerde ayrıca “taze” teriminin kullanımı olmayacaktır.
- Özellikle pastörize süt için “günlük” terimi artık kullanılamaz.
15. Kalite ve Premium İfadeleri
- “Premium”, “yüksek kaliteli”, “bol” gibi ifadelerin ancak kanıtlanır özelliklerde ise kullanımı olabilir. Örneğin:
- Bu özellikler firmanın aynı kategorideki ürünlerine göre üstünlüğü belirtiyorsa etikette açıklama olmalıdır.
- Ayrıca üreticinin kalite kriterleri mevzuatla uyumlu olmalı ve belgelerle desteklenmelidir.
Tüketiciyi Bilgilendirmeye Odaklı Güncellemeler
Nihayetinde yeni kılavuz, tüketiciyi yanıltıcı ifadelerin önüne geçmeyi ve şeffaf bir bilgilendirme sağlamayı hedefliyor. Özetle bu düzenlemeler hem üreticilere hem de tüketicilere daha güvenilir bir alışveriş deneyimi sunar.
Değişikliklerin devamı https://gidabilim.com/etiketleme-kilavuzu/
Ek olarak meraklısına: https://gidabilim.com/katki-maddelerinde-quantum-satis-nedir/
