“Bir Catering firması, Odanın ÇZP uygulamasını durdurtarak tüm ÇZP’li Gıda Mühendislerinin maaşlarını etkilemiştir.” şeklinde başlayan bu tartışmanın dayanak noktalarıyla başlamak istiyorum.
ÇZP Uygulaması nereye dayandırılmaktadır?
Bu uygulama, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğin 10 uncu maddesine dayanmaktadır.
Ancak, 21.12.2017 tarihli ve 30277 sayılı Resmi Gazete’de Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik yayımlandı. Bu Yönetmelik ile 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirildi:
a) Çalıştırılması zorunlu personelden meslek odası bulunan meslek mensupları için meslek odasına kayıtlı olduğuna dair belge, meslek odası bulunmayan meslek mensupları için gıda işletmecisi ile yapacağı sözleşme, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan meslek mensupları için kurum amiri tarafından imzalı görevlendirme yazısı aranır.”
Önceki Yönetmelikte ne yazıyordu?
a) Çalıştırılması zorunlu personelden meslek odası bulunan meslek mensubu, bağlı olduğu meslek odasından ilgili işletmede çalıştığına dair belge alacaktır. Meslek odası bulunmayan meslek mensupları için gıda işletmecisi ile yapacağı sözleşme aranacaktır. Kamu kurumlarında çalışanlarda bu belge yerine kurum amiri tarafından imzalı görevlendirme yazısı aranır.
Yani; işe başlayacak Personel, Oda’dan ilgili işletmenin adının geçtiği bir belge almayacak. Personel, Oda Üye Kartını belge olarak çalışacağı fimaya ibraz ettirmesi yeterli olacak.
ÇZP Yönetmeliği var mı?
Oda’nın ÇZP ile ilgili ek yönetmelik yada tebliğ çıkartmamasından dolayı değişiklikten sonra maddenin yürürlüğünde birçok sıkıntı çıkmıştır. Oda, 5996 sayılı Kanunun 22. Maddesi (Sorumluluklar) öne sürüp ÇZP kavramının altını doldurmamış ve istenilen evraklar listesini kendi isteğine göre (yani Yönetmelik hükmü olmadan) meslektaşlardan istemiştir. Evet istenilen belgeler çalışacağı işletmenin geçerliliğini gösteren belgeler, ama aidat alma kısmının bir dayanağı yok.
ÇZP maaş miktarının resmiyetteki karşılığı nereden geliyor?
ÇZP maaş miktarı mevzuatlara göre belirlenmiyor. Aslında Kimya, Gıda ve Ziraat Mühendisleri Odaları toplanarak “bir mühendise yaraşır ve asgari ihtiyaçlarını temin edecek miktarda olup hayatın olağan akışına ve koşullarına uygun” asgari maaş belirliyor ve bu maaş miktarı her zaman öneri olarak kalmıştır. Yani ÇZP Yönetmeliğinin içeriğinde “Kamuda çalışan 8. Derece 1. Kademe mühendisin alacağı eş değer maaş” ifadesi geçseydi bu öneri maaş, kesin asgari maaş olacaktı.
Peki 2017 yılının son günlerinde çıkan bu değişiklik üzerine Oda ne yaptı?
Oda’nın 11. Dönem Çalışma Raporunun birçok yerinde 10. Madde değişikliği vurgulanmış. 15.02.2018 tarihinde Oda YK Üyesi Kemal Zeki TAYDAŞ olaya ilişkin bir yazıyı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü’ne iletmiş.
Konuya ilişkin dokümanı ve yazıyı linkten bulabilirsiniz: https://www.gidamo.org.tr/uploads/ContentFiles/2024-03-14-11-39-04-835361.pdf
Konuyu dağıtmadan son bir hatırlatma yapıyorum: ÇZP belgesinin resmi adı şu an “Çalıştırılması Zorunlu Personel Üyelik Belgesi”. Bu madde değişikliğinden önceki belgenin adı “İstihdamı Zorunlu Personel Onay Belgesi”ydi. Bu durum yine “keşke ÇZP Yönetmeliğimiz olsaydı dedirtiyor“…
Vaka nasıl başladı?
Buradan sonra yazılacak olanların hepsi iddiadır ve kamuya açık bilgilere göre yorum yapmaktayım.
Catering şirketi ile Oda arasındaki bu olay “Danıştay 8. Daire Başkanlığı’nın 24/12/2024 tarihli bir kararı” ile başlıyor.
Taraflar: Bir gıda şirketi (Davacı), TMMOB Gıda Mühendisleri Odası’na (Davalı) dava açmış.
Sorun: Gıda şirketi, çalıştırması zorunlu olan bir gıda mühendisini işe almış ve bununla ilgili Odadan bir belge istemiş. Ancak Oda bu talebi reddetmiş.
Davacının İstediği: Şirket mahkemeye başvurarak hem bu “ret kararının” iptal edilmesini hem de Odanın yönetmeliğindeki belli bir maddenin (7/1-L maddesi*) komple iptal edilmesini istemiş.
*Madde 7 – (1) Odanın amaçları şunlardır:
l) Üyelerin iş ve toplumsal güvenliklerini sağlayıcı çalışmalar yapmak, gerekli önlemleri almak ve kişisel özelliklerine göre istihdam süreçlerine katkıda bulunmak ve gıda mühendislerinin asgari ücretlerini belirleyerek yayımlamak,
**Bu madde, Danıştay 8. Dairesinin 25.02.2026 tarihli kararı ile yürütmesi durdurulmuştur.
Mahkeme şu eksiklikleri buluyor:
“Sen dilekçende Odanın sana verdiği ‘ret’ cevabının neden haksız olduğunu anlatmışsın, burası tamam.”
“Ancak, Odanın yönetmeliğindeki o maddenin iptalini de istiyorsun ama bu maddenin neden hukuka aykırı olduğunu hiç yazmamışsın.”
“Ayrıca bu yönetmelik maddesinin senin mağduriyetinle tam olarak nasıl bir bağlantısı olduğunu da açıklamamışsın.”
Mahkeme, kanunlara göre dava dilekçelerinde neyin, neden iptal edilmek istendiğinin çok açık ve gerekçeli yazılması gerektiğini hatırlatmış.
Danıştay şu kararları veriyor:
- Şirketin yazdığı dava dilekçesi kurallara uygun olmadığı için reddediliyor (Davanın kendisi tamamen bitmedi, sadece yazılan evrak kabul edilmedi).
- Şirkete bu kararı aldıktan sonra 30 gün içinde hatalarını düzeltip (gerekçelerini güzelce yazıp) yeni bir dilekçe vermesi için süre tanınıyor.
- Yeni verilecek dilekçe için şirketten tekrar mahkeme harcı (ücreti) alınmayacak.
Eğer şirket yeni yazacağı dilekçede de aynı hataları yapar ve gerekçelerini düzgün açıklamazsa, bu sefer dava tamamen reddedilecek.
Davaya ait yazı burada: https://hukas.com.tr/ictihat/danistay/8-daire-2024-6520-esas-2024-7484-karar/47e1733f-c0ec-4efa-85ff-0933b8bc8652
Bu dava ile şu anki kararı nasıl ilişkilendirdin?
İki noktada ilişkilendirdim:
1. Davaya ait yazıda ismi geçen personelin çalıştığı şirket.
2. Ve yazıda geçen Madde 7/1-L’nin yürürlülüğünün durdurulması.
Yürütme durdurma, maddenin iptal edilmesi anlamına gelmiyor; geçici süre ile uygulanmayacağı anlamına geliyor. Odanın ÇZP uygulaması da bu madde ile ilişkilendirildiği için mahkenin kararı beklenene kadar “Odanın ÇZP uygulamasında taban maaş miktarını belirlemesi” rafa kalkmıştır.
