Birçok gıda etiketinde “Eser miktarda fındık, glüten, süt ürünü içerebilir” gibi uyarılara yer verildiği görülmektedir. Bu tür uyarılar, özellikle gıda alerjisi olan bireyler için hayati önem taşır. Ancak hem üreticiler hem tüketiciler açısından bu ifadeler kafa karıştırıcı olabilmektedir. Peki, bu uyarılar ne anlama gelir? Bilimsel ve yasal çerçevede nasıl değerlendirilmelidir?
Etiketteki küçük bir ibare, büyük bir sorumluluğu temsil ediyor.
“Eser Miktar” Ne Anlama Geliyor?
Ürünün bileşimine doğrudan dahil edilmeyen ancak üretim, işleme veya paketleme sırasında çapraz bulaşmayla ürüne geçebilecek alerjenlerin varlığına işaret eder. Bu tür uyarılar, önleyici alerjen etiketlemesi (PAL: Precautionary Allergen Labelling) kapsamında değerlendirilmektedir.
Türkiye’de ve Avrupa Birliği’nde eser miktarda ibaresinin kullanımı yasal olarak zorunluk kapsamında değildir. Ancak üretici takdirine bağlı olarak, kontaminasyon riski gözetildiğinde eklenmektedir. Genellikle risk yöntemi stratejisi olarak tercih edilir.
EFSA (Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi) ve FDA (Gıda ve İlaç Dairesi) alerjenlerin güvenli tüketimi için eşik değerler belirlenmesi üzerine çalışmalar yürütmektedir. Ancak bireysel duyarlılıklar nedeniyle kesin bir limit belirlenememektedir.
Ne Kadar Riskli?
Alerjik reaksiyonların ortaya çıkma eşiği kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Bazı bireylerde, çok düşük seviyelerde alerjen varlığı ciddi sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Dolayısıyla, bu ifade önemsiz bir ihtimal olarak değil, potansiyel bir sağlık riski olarak değerlendirilmelidir.
EFSA ve FDA, üreticilerin çapraz bulaşma riskini azaltmak için ciddi önlemler almaları gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak aynı üretim hattında üretilen farklı gıdalarda sıfır riskin sağlanması oldukça zordur.
İyi üretim uygulamaları, üretim hatlarının ayrılması, hijyen protokolleri gibi yöntemler, alerjen kontaminasyonunu minimize etmek için dikkat edilmesi gereken adımlardır. Eser miktarda uyarısı, gerçek bir çapraz bulaşma riski olduğunda ve gerekli analizler yapıldığında etikete yansıtılmalıdır. Aksi taktirde tüketicilerde “etiketler hep böyle” algısı oluşabilmekte ve bu durum güven kaybına yol açabilmektedir.
Tüketicilere Öneriler
- Ağır alerjik hastaların, “eser miktarda alerjen içerir” ibaresi bulunan ürünlerin tüketiminden uzak durmaları en güvenli yaklaşımdır.
- Hafif alerjisi olan bireylerin ise ürün hakkında üretici firmadan bilgi almaları önerilmektedir.
- Etiket okuryazarlığı artırılmalıdır.
- Toplumda bu ifadelerin ne anlama geldiği hakkında doğru bilgilendirme yapılmalıdır.
Kaynakça
Meraklısına;
