Açıkta satılan ve kimliksiz gıdaların doğal olup olmadığını anlamak oldukça zordur. Ancak ambalajlı gıdalarda bu sorunun cevabı genellikle gıda etiketlerinde gizlidir. Gıdada bilgi kirliliğiyle mücadelede bilinçli etiket okuma çok büyük önem taşımaktadır.
2024 yılında güncellenen Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketici Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’na göre, bir gıdanın üzerinde “doğal” ifadesi kullanılabilmesi için belirli kriterler vardır:
Bir ürünün “doğal” olarak etiketlenebilmesi için tek bir bileşenden oluşması gerekmektedir. Ayrıca katkı maddesi, aroma vericiler veya diğer ilave bileşenler de içermemelidir. Ancak üretimde rol oynayan mikroorganizmalar ve enzimler bu kısıtlamaya dahil değildir. Bu ürünler fiziksel, mikrobiyolojik veya enzimatik işlemlerden geçebilir. Ancak kimyasal işlemlerden geçmeden tüketiciye sunulması gerekmektedir.
Örneğin, pastörize süt, UHT süt, kefir, taze meyve-sebze, siyah çay, bitki çayları, yumurta, bal, yoğurt gibi ürünleri. Bunlar bu kuralları karşılıyorsa “doğal” beyanı yapılabilmektedir. Natürel sızma zeytinyağına herhangi bir rafinasyon, kimyasal işlemden geçmemesi nedeniyle “doğal” veya “natürel” ifadesi kullanılmaktadır. Öte yandan, riviera zeytinyağlar, rafinasyon işlemi sırasında kimyasal işlemlerden geçmektedir. Bu durumda sızma zeytinyağına natürel diyebilirken; riviera zeytinyağına bu ifadeyi kullanmamız mümkün değildir. Ayrıca sade yoğurtlarda kimyasal işlem veya katkı maddesi olmadığı için beyan edilebilmektedir. Meyve soslu yoğurtlarda ise içerdiği sostan ötürü genelde beyan bulunamaz.
“Doğal Bileşenlerden Üretilmiştir” İfadesinin Kullanımı
Eğer ürün birden fazla bileşenden oluşuyorsa ancak bu bileşenlerin tamamı doğalsa, “Doğal bileşenlerden üretilmiştir” gibi ifadeler kullanılabilmektedir. Ancak bu ifadeler de ürün etiketinde tutarlı bir şekilde, aynı punto ve renk ile belirtilmelidir. Örneğin, bergamot aromalı bitki çayı, doğal bergamot aroması kullanılırsa “doğal bileşenlerden üretilmiştir” gibi bir beyanla sunulabilmektedir.
Bununla birlikte, bir ürünün tüm bileşenleri doğalsa bile “doğal” ifadesi yalnızca tek bir bileşene atıfta bulunarak kullanılmamalıdır. Çilekli kekteki çilekler doğalsa da, kullanılan katkı maddeleri nedeniyle “doğal çilekli kek” gibi ifadesi geçerli değildir.
Ayrıca, “gerçek doğal”, “%100 doğal”, “en doğal” gibi yanıltıcı ifadeler de etikette yer alamaz.
Gıda etiketlemesindeki bu kurallara dikkat edilmesi, tüketicilerin doğru bilgiye ulaşmasını sağlar ve yanlış anlamaların önüne geçer.
Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nda Neler Güncellendi?
Etiketleme Kılavuzunda Neler Değişti? – 2
Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Kılavuzu Güncellendi! Neler Değişti? – 1
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu
