Türkiye “Sıfır Atık Hedefleri” doğrultusunda ambalaj atıklarının yönetiminde önemli bir dönüşüme hazırlanıyor.
1 Temmuz 2026 itibarıyla ülke genelinde yaygınlaşacak olan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, içecek ambalajlarının geri kazanımını artırmayı ve döngüsel ekonomiyi desteklemeyi amaçlıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Türkiye Çevre Ajansı tarafından yürütülen sistem kapsamında, DOA logosu taşıyan plastik şişeler, cam şişeler ve alüminyum içecek ambalajları özel iade makinelerine teslim edilebilecek.
Vatandaşlar sisteme teslim ettikleri her ambalaj için 1 TL teşvik bedeli alacak!
DOA Sistemi Nasıl Çalışacak?
DOA, geleneksel geri dönüşüm uygulamalarından farklı olarak dijital altyapıyla desteklenen bir depozito yönetim sistemi olarak faaliyet gösterecek. Vatandaşlar cep telefonlarına yükleyecekleri DOA uygulaması üzerinden iade makinelerindeki QR kodları okutarak teslim ettikleri ambalajları sisteme kaydedebilecekler. Sistem, her ambalaj için belirlenen teşvik bedelini vatandaşların dijital cüzdanına aktaracak.
Biriken tutarlar ATM’lerden nakit para olarak çekilebilecek, alışverişlerde kullanılabilecek ve dijital cüzdan üzerinden takip edilebilecek. Böylece sistem geri dönüşüm sürecini ekonomik teşviklerle destekleyecek. Aynı zamanda da bu süreci dijital olarak izlenebilir hale getirecek.
Yılda 25 Milyar Ambalajın Geri Kazanılması Hedefleniyor!
DOA sisteminin en dikkat çekici hedeflerinden biri ise yıllık yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının geri dönüşüm sistemine kazandırılması. Bu hedefe ulaşılması durumunda:
- Ambalaj atıklarının çevreye kontrolsüz şekilde bırakılması azalacak,
- Geri dönüşüm sektörü yüksek kaliteli ham madde elde edecek ve
- Kaynak verimliliği artacak.
Yetkililer, sistemin ekonomiye yıllık yaklaşık 30 milyar TL katkı sağlayacağını öngörüyor.
DOA Sisteminin Gıda ve İçecek Sektörü Açısından Önemi
Bilindiği gibi gıda ve içecek sektöründe kullanılan ambalajlar, ürün güvenliği ve raf ömrü açısından kritik öneme sahiptir. Ancak, tüketim sonrasında ortaya çıkan ambalaj atıkları önemli bir çevresel yük oluşturur. DOA sistemi sayesinde işletmeler ve tüketiciler;
- İçecek ambalajlarını ayrı toplayabilecek,
- Ambalaj kalitesini koruyabilecek,
- Geri dönüştürülebilir malzeme miktarını artırabilecek ve
- Kaynak kullanımını azaltabilecek.
Sistemin özellikle HOREKA sektöründe (otel, restoran ve kafeler) oluşan yüksek miktardaki ambalaj atıklarının geri kazanılmasına ve geri dönüşüm oranlarının yükselmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Enerji ve Karbon Ayak İzinde Azalma
Geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanımı, yeni hammadde üretimine kıyasla çok daha düşük enerji gerektirmektedir. Bu nedenle DOA sistemi ile birlikte çeşitli çevresel kazanımlar elde edilmesi beklenmektedir.
Bunlar;
- Enerji tüketiminin azaltılması,
- Sera gazı emisyonlarının düşürülmesi,
- Doğal kaynak kullanımının azaltılması ve
- Düzenli depolama sahalarında alan tasarrufu sağlanmasıdır.
Nitekim sistem, ambalajlara ekonomik değer kazandırarak vatandaşları bu atıkları çevreye bırakmak yerine iade etmeye teşvik edecek. Sonuçta denizlere, akarsulara ve doğal yaşam alanlarına ulaşan plastik atık miktarı da azalmış olacak.
DOA’nın Kayıt Dışı Üretim İle Mücadeleye Katkısı
DOA sisteminin dikkat çeken yönlerinden biri de “dijital izlenebilirlik” sağlaması. Ambalajların sistem üzerinden takip edilmesi sayesinde kayıt dışı üretimin ve piyasaya arz edilen ancak izlenemeyen ürünlerin azaltılmasına katkı sağlaması beklenmektedir. Bu durum, hem çevresel sürdürülebilirlik hem de piyasa denetimi açısından önemli avantajlar sunmaktadır.
Avrupa’da Depozito Sistemleri ve Başarı Oranları
Türkiye bu sisteme henüz yeni geçecek olsa da aslında depozito yönetim sistemleri dünya genelinde uzun yıllardır başarıyla uygulanmaktadır. Özellikle Almanya, Norveç, Finlandiya ve Hollanda gibi ülkelerde içecek ambalajlarının geri kazanım oranları %90’ın üzerine ulaşmıştır.
Bu sistemler sayesinde yüksek kalitede geri dönüştürülebilir ham madde elde edilirken, çevreye bırakılan ambalaj atıklarının miktarında da önemli azalmalar sağlanmıştır.
Türkiye’nin hayata geçireceği DOA sisteminin de benzer şekilde yüksek geri kazanım oranlarına ulaşarak sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlaması beklenmektedir.
Sonuç olarak;
Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, yalnızca bir geri dönüşüm uygulaması değildir.
Çevre koruma, kaynak verimliliği, dijital izlenebilirlik ve sürdürülebilir ekonomi hedeflerini bir araya getiren kapsamlı bir dönüşüm modelidir.
DOA Sisteminin tüketici davranışlarını değiştirmesi ve geri dönüşüm alışkanlıklarını güçlendirmesi beklenmektedir. Ayrıca teşvik mekanizması sayesinde ambalajların toplanması daha cazip hale gelmektedir.
Öte yandan yılda 25 milyar ambalajın geri kazanılması ve ekonomiye 30 milyar TL katkı sağlanması hedeflenen sistem, Türkiye’nin Sıfır Atık vizyonunda önemli bir kilometre taşı olarak değerlendirilmektedir. Başarısı ise tüketicilerin, işletmelerin ve kamu kurumlarının ortak katılımına bağlı olacaktır.
Ayrıca Meraklısına;
Sıfır Atık Vakfı’nın Gıda Atıkları Üzerine Çalışmaları: Başkan Dr. Samed AĞIRBAŞ’la Röportaj
TPM Nedir? Üretimde Verimliliği Artıran Sistem ve Gıda Sektöründeki Rolü
Atıktan Lezzete: İleri Dönüştürülmüş (Upcycled) Gıdalar
Şeftali Sakızı (Gamı): Şeftali Yan Ürünlerinin Sürdürülebilirliği
Bilimsel Bir Disiplini Yok Saymak: ”Gıdanın Mühendisi Olur mu?”
Kaynaklar
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2026). Sıfır Atık Projesi ve Depozito Yönetim Sistemi. https://sifiratik.gov.tr/
Türkiye Çevre Ajansı. (2026). Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Bilgilendirme Portalı. https://doa.gov.tr/doa-nedir.
Türkiye Radyo Televizyon Kurumu. (2026, Haziran 4). Depozito iade sistemi 1 Temmuz’da 81 ilde başlıyor. TRT Haber. https://www.trthaber.com/haber/gundem/depozito-iade-sistemi-1-temmuzda-81-ilde-basliyor-947131.html.
